Annemin Uyurgezer Geceleri - Ayfer Tunç

Annemin Uyurgezer Geceleri - Ayfer Tunç Konusu:

Ayfer Tunç’un "Annemin Uyurgezer Geceleri"romanında ekonomi profesörü Şehnaz Varlı, yıllar önce evde duyduğu sözlere döner. Annesi Ayhan, bir gece uykusunda kalkıp yürümüş ve gündüzleri hiç açmadığı konulardan söz etmiştir. Şehnaz, o geceden sonra hayatının ayrıntılarını unutamadığını anlatır. Annesinin bir gözlük seçerken takındığı tavır da evde ilk kez duyduğu bir isim de zihninde kalır. Anlatı, bu ayrıntıların onu götürdüğü yerlere uğrayarak ilerler. Bir an Kadıköy’de annesiyle dolaşan bir lise öğrencisini, bir sonraki an kendi hayatını anlamaya çalışan bir yetişkini dinleriz.

Şehnaz’ın belleğinde en geniş yeri kaplayan kişilerden biri, üniversite hocasıyken hayatına giren E.’dir. E. evlidir ve Şehnaz’la ilişkisi otuz yıla yayılır. Şehnaz bir yandan kendi mesleğinde ilerlerken bir yandan da E.’nin hayatında kendisine açtığı alanla yetinir. Annesi ve anneannesi hakkında öğrendikleri, bu durumu yeniden düşünmesine yol açar. Ailede bir kuşağın sakladığı şey, sonraki kuşağın kendisi hakkında doğru sandığı bir bilgiye dönüşebilir. Roman bu değişimin izini hem Şehnaz’ın evinde hem üniversitede hem de yıllarını verdiği ilişkide sürer.

Annemin Uyurgezer Geceleri - Ayfer Tunç Özeti:

Spoiler uyarısı. Bu bölüm aile sırlarını ve ilişkinin ilerleyen yıllarındaki gelişmeleri açıklar. Şehnaz, annesini uyurgezer halde gördüğü gece Harun adını duyar. Bu adın aile içinde niçin hiç geçmediğini bilmez. Ayhan’ın gündelik hayatta neye kızdığını ve neyi beğendiğini bildiğini düşünürken annesinin kendisinden önceki hayatına dair ne kadar az şey bildiğini fark eder. Sonraki gecelerde annesinin Şehbal’e duyduğu öfke de açığa çıkar. Ayhan uyanıkken aralarındaki gerilimden söz etmekten kaçındığı için Şehnaz, duyduklarını anlamlandırmak üzere daha eskiye bakar.

Şehnaz’ın geçmişi anlatma biçimi, bir anının nerede bitip ötekinin nerede başladığını belirsizleştirir. Ayhan’ın kendisi için gözlük seçtiği günü hatırlarken bir pastane ziyaretini de aktarır. Her zamanki pastanın üzerinde bu kez başka bir malzeme vardır. Ayhan itiraz eder, pastaneci hesabı almak istemez, Ayhan ise ödemekte diretir. Şehnaz yıllar sonra bile annesinin bu tutumunun nedenini tek bir açıklamaya bağlayamaz. O gün sokakta silah sesleri duyulduğunda Ayhan’ın onu bir apartman girişine çekmesi de aynı anının içindedir. Böylece küçük bir alışveriş, hem annesinin huyunu hem o yıllarda sokakta yaşananları akla getirir.

Ailede geçmişi anlatma hakkı uzun süre anneanne Şehbal’in elindedir. Şehnaz ondan, bir Osmanlı paşasına uzanan kökleri olduğunu öğrenerek büyür. Bu anlatının gerisinde ise Şehbal’in annesi Esme’nin hayatı bulunur. Esme çok gençken kendisinden yaşça büyük bir paşayla evlendirilmiştir. Paşanın ölümüyle geçimini ve çocuğunun geleceğini güvenceye almak zorlaşır. Şehbal’in aile hikâyesinde öne çıkardığı soy bağı, Esme’nin yaşadığı güvencesizliği görünmez kılar. Şehnaz geçmişe Esme’nin bulunduğu yerden baktığında, çocukken dinlediği hikâyede kimin başına gelenlerin anlatılmadığını da görür.

Ayhan, öğretmenliğiyle saygı gören ve kızını kendi emeğiyle büyüten bir kadındır. Uyurgezerken ortaya çıkan sözler, onun da Şehnaz’a hayatının yalnızca bir bölümünü anlattığını gösterir. Şehnaz, babası olarak bildiği kişinin biyolojik babası olmadığını ve Harun’un Ayhan’ın geçmişinde önemli bir yer tuttuğunu öğrenir. Annesinin yıllarca yanında tuttuğu bu bilgi, evdeki yakınlığın her şeyi paylaşmaya yetmediğini gösterir. Şehnaz için bundan sonra mesele aileye bir isim daha eklemekle sınırlı kalmaz. Annesinin o ismi neden yıllarca sakladığını düşünmeye başlar.

Üniversite yıllarına döndüğünde Şehnaz, E.’nin önce hocası olarak hayatına girdiğini anlatır. E.’nin beğenisi, öğrenciliğinde ve akademik çalışmaları sırasında onun için önemlidir. Yakınlaştıklarında aralarındaki mesleki eşitsizlik de özel hayatlarına taşınır. E. görüşmelerinin yerini ve zamanını belirleyebildiği gibi Şehnaz’ın yazacağı konular hakkında da etkili olur. Bebek’te birlikte zaman geçirdikleri ev, Şehnaz’a E.’ye yakın olma imkânı verir. E. aynı zamanda Eyşan’la evliliğini sürdürür. Şehnaz üniversitedeki yerini sağlamlaştırsa da ilişkide kendi istediği koşulları dile getirmekte zorlanır.

Şehnaz bir gün Eyşan’la konuşmaya karar verip çalıştığı hukuk bürosuna gider. Orada karşılaştığı mesleki çevre, önceden kafasında kurduğu görüşmeyi yapmasını zorlaştırır. Eyşan’ı görmeden çıkar ve Gezi Parkı’na gider. Şehnaz’ın anlatısında Eyşan bu karşılaşma ihtimalinden sonra da yerini korur. E.’nin eşi olmasının yanında kendi işi ve saygınlığı vardır. Şehnaz onu düşünürken bazen rekabet duygusuyla, bazen de onun E.’yle evliliğinde neleri göze aldığını merak ederek hareket eder. İki kadının seçimlerini de çoğunlukla Şehnaz’ın bildikleri üzerinden görürüz.

Yıllar ilerledikçe E. yaşlanır ve ilişkinin başındaki üstünlüğünü aynı biçimde sürdüremez. Şehnaz geçmişe bakarken ona karşı çıkabilmek için ne kadar uzun süre beklediğini fark eder. E.’nin ölümünden sonra da yıllarca birlikte yaşadıklarını ayrıntılarıyla hatırlamaya devam eder. Ailesi hakkında öğrendikleri, bu anılardan kurtulmasını sağlamaz. Fakat kendi hayatını değerlendirirken Ayhan ve Şehbal’i de yeniden görmesine yardım eder. Esme’nin elindeki imkânlarla kendi imkânlarının farkını düşünürken kuşaklar değişse bile bir kadının kendi adına karar vermesinin ne kadar zorlaşabildiğini sorgular.

Annemin Uyurgezer Geceleri - Ayfer Tunç Karakterleri:

• Şehnaz Varlı: Romanı kendi ağzından anlatan ekonomi profesörüdür. Annesinden duyduklarını ve E.’yle geçirdiği yılları tekrar tekrar düşünür. Ayrıntıları unutmaması, onlara verdiği anlamın zamanla değişmesini engellemez.
• Ayhan Targut Varlı: Şehnaz’ın annesi ve bir öğretmendir. Kızının tanıdığı disiplinli kadınla geceleri geçmişinden söz eden kadın aynı kişidir. Bu iki hâl arasındaki fark, Şehnaz’ın annesini yeniden tanımasına yol açar.
• Hatice Şehbal Targut: Şehnaz’ın anneannesi ve Esme’nin kızıdır. Ailenin geçmişine dair Şehnaz’ın çocukluğunda dinlediği anlatıda belirleyici bir yeri vardır. Ayhan’ın ona karşı biriktirdiği öfke, bu anlatının sorgulanmasını sağlar.
• Esme: Şehbal’in annesidir. Çok genç yaşta evlendirilir ve eşinin ölümünden sonra çocuğuyla geçim kaygısı yaşar. Onun geçmişi, sonraki kuşakların hangi şartlardan çıktığını gösterir.
• E.: Şehnaz’ın üniversite hocası ve uzun yıllar birlikte olduğu evli erkektir. Mesleki otoritesiyle özel hayattaki etkisi Şehnaz’ın anlatısında birbirine karışır.
• Eyşan: E.’nin eşi ve kendi mesleki çevresini kurmuş bir avukattır. Şehnaz’ın gözünde hem kendisini kıyasladığı hem de E.’yle hayatını nasıl sürdürdüğünü anlamaya çalıştığı bir kadındır.

Şehnaz’ın geçmişi nasıl anlattığını görmek için gözlük ve pastane sahnesine yeniden bakabilirsiniz. Annesinin kıyafetinin rengini yıllar sonra hatırlarken onun neden gülümsediğinden hâlâ emin değildir. Kitapta bir ayrıntının zihinde kalmasıyla o ayrıntıyı anlamak arasındaki fark, bu gündelik sahnede bile kendini gösterir.

Benzer İçerikler

İçimizdeki Şeytan - Sabahattin Ali

İçimizdeki Şeytan’ın konusu, ayrıntılı özeti ve karakterleri: Ömer ile Macide’nin ilişkisi, Bedri’nin desteği ve sorumluluktan kaçmanın sonuçları.

25 Ekim 2026

3 dakika 54 saniye okuma süresi

#Roman#Sabahattin Ali

Mutluluk - Zülfü Livaneli

Zülfü Livaneli’nin Mutluluk romanının konusu, ayrıntılı özeti ve karakterleri: Meryem, Cemal ve İrfan’ın Ege’de kesişen yolları ve özgürleşme arayışı.

18 Ekim 2026

4 dakika 35 saniye okuma süresi

#Roman#Zülfü Livaneli

Kardeşimin Hikayesi - Zülfü Livaneli

Karadeniz'in kıyı kasabasında işlenen bir cinayet ile başlayan hikaye, olayı araştırmak için kasabaya gelen genç gazeteci kız ve orada yaşayan emekli inşaat mühendisi Ahmet Arslan arasında geçmektedir. Cinayet sonrası köyde yaşanan olaylar ve gizem anlatılmakdır.

2 Kasım 2024

4 dakika 23 saniye okuma süresi

#Roman#Zülfü Livaneli