Kahve Su Oranı Hesaplayıcı

Kahve su oranı nedir ve neden önemlidir?

Kahve su oranı, demlemede kullandığın kahve miktarının su miktarına göre değerini gösterir. Aynı kahveyi aynı yöntemle demlesen bile oranı değiştirdiğinde fincanın gücü değişir. Daha az suyla demlenen kahve yoğun, daha çok suyla demlenen kahve hafif olur.

Bu yüzden oran, demlemede ilk ayarlanacak değerdir. Öğütme boyutu, demleme süresi ve su sıcaklığı da tadı etkiler. Ama bu değişkenleri karşılaştırmak için önce kahve ve su miktarını her seferinde aynı biçimde ölçmen gerekir. Oranı sabit tutarsan bir değişikliğin tada etkisini daha kolay görürsün.

Kaşık hacim ölçer, oran ise ağırlıkla verilir. Bu yüzden mutfak tartısı kullanmak daha tutarlı bir yoldur. Tartın yoksa kendi kaşığının kaç gram aldığını bir kez tartıp not edebilirsin.

Bu sayfadaki hesaplayıcı oranı rastgele seçmez. Her yöntemin oranı, kaynaklardan derlenen bir ön ayardan gelir. Kaynaklar bazı yöntemlerde farklı sayılar verdiği için sonuç, tek bir sayıya ek olarak bir aralık biçiminde de gösterilir.

Oranı nasıl okursun? g/L ve 1:X yazımı

Kahve su oranı iki biçimde yazılır. İlk biçim g/L'dir: bir litre suya kaç gram kahve konduğunu söyler. İkinci biçim 1:X'tir: bir gram kahveye X gram su düştüğünü söyler.

İki yazım arasındaki dönüşüm tek bir formüle dayanır: 1:X = 1000 / (g/L). Aynı formül ters yönde de çalışır: g/L = 1000 / X. Sonuçlar bir ondalığa yuvarlanır.

Dönüşümde 1 gram suyun yaklaşık 1 ml olduğunu kabul ederiz. Hesaplayıcı da bu kabulle çalışır.

Dikkat et: 1:X yazımında X, kahveye göre su miktarıdır. Örneğin 1:16 yazan bir tarifte 1 gram kahveye 16 gram su konur. Bu yazım kahvenin suya oranını verir; kahvenin toplam karışıma oranını vermez.

Aşağıdaki örnekler dönüşümü sayılarla gösterir:

• 55 g/L: 1000 / 55 = 18,2; yani 1:18,2.
• 60 g/L: 1000 / 60 = 16,7; yani 1:16,7.
• 1:15: 1000 / 15 = 66,7 g/L.
• 1:8: 1000 / 8 = 125 g/L.
• 1:5: 1000 / 5 = 200 g/L.

Yönteme göre oranlar

Hesaplayıcının ön ayarları bir veya birkaç kaynağa dayanır. Çoğu yöntemde kaynaklar birbirinden biraz farklı sayı verir. Bu yüzden listede tek sayı yerine aralık görürsün.

Aralığın alt ucu daha hafif, üst ucu daha yoğun bir fincan verir. Hangi uç sana uygunsa onu seçebilirsin. Hesaplayıcı ilk sonucu ön ayarın başlangıç oranıyla verir; aralığı ise ayrıca gösterir.

V60 ve French press için alt sınır, 30 g kahve ile 500 g su kullanan bir tarifin oranıdır. Bu oran 60 g/L eder. AeroPress için alt sınır, 14 g kahve ile 200 g su kullanan bir kafe tarifinden gelir. Bu üç yöntemin üst sınırları ise genel bir hesaplayıcı sitesinin ön ayarlarından gelir.

Espresso ve Türk kahvesi bu hesaplayıcıda yer almaz.

Hesaplayıcının sıcak yöntem ön ayarları şunlardır:

• Filtre kahve: 55–60 g/L (1:18,2–1:16,7). Kaynaklara göre değişir.
• V60: 60–62,5 g/L (1:16,7–1:16). Kaynaklara göre değişir.
• French press: 60–66,7 g/L (1:16,7–1:15). Kaynaklara göre değişir.
• AeroPress: 70–71,4 g/L (1:14,3–1:14). Kaynaklara göre değişir.
• Moka pot: 100–125 g/L (1:10–1:8). Kaynaklara göre değişir.
• Soğuk demleme: 66,7–200 g/L (1:15–1:5). Üç ayrı oran vardır; ayrıntısı aşağıdaki bölümdedir.

Hesaplayıcıyı nasıl kullanırsın?

Önce yöntemi seç. Sonra elindeki bilgiye uyan modu aç. Hesaplayıcı sonucu sen yazdıkça günceller; ayrıca bir düğmeye basman gerekmez.

Sonuç iki biçimde görünür. Büyük sayı, ön ayarın başlangıç oranıyla hesaplanan değerdir. Altındaki aralık, kaynakların verdiği alt ve üst orana göre hesaplanan değerlerdir. Kahve miktarı 0,1 grama, su miktarı 1 ml'ye yuvarlanır.

Soğuk demleme ön ayarlarında aralık yoktur, çünkü her ön ayar tek bir orandır. Soğuk demleme için üç ayrı seçenek vardır. Hangisini seçeceğin, demleme gücüne bağlıdır.

Fincan hacmi için kaynaklı bir değer yoktur. Alandaki başlangıç değeri (200 ml) bir tasarım varsayımıdır; kaynaktan gelmez. Kendi fincanını ölçüp bu değeri değiştirirsen sonuç sana daha uygun olur.

Hesaplayıcının üç modu şunlardır:

• Su miktarından kahve gramı: Demlemek istediğin suyu ml olarak yaz. Hesaplayıcı gereken kahveyi gram olarak verir.
• Kahve gramından su miktarı: Elindeki kahveyi gram olarak yaz. Hesaplayıcı gereken suyu ml olarak verir.
• Fincan sayısından: Fincan sayısını ve bir fincanın hacmini yaz. Hesaplayıcı toplam su ve kahve miktarını verir.

Soğuk demleme oranları

Soğuk demleme, kahveyi soğuk suda uzun süre bekleterek hazırlanır. Kaynaklar kaba öğütme konusunda birleşir. Süre olarak 12–24 saat verirler; bazı kaynaklar demlemeyi buzdolabında önerir. Oranda ise birleşmezler: üç farklı oran görürsün.

1:8 oranını kaynaklar farklı sınıflandırır. Bir kaynak onu konsantre için en yaygın oran sayar. Başka bir kaynak ise en yaygın oranın 1:5 olduğunu söyler. Bazı kaynaklar bu oranı konsantre, bazıları içime hazır sayar. Bu oranla demlediysen önce tadına bak; çok yoğun gelirse bir miktar su ekleyebilirsin.

Konsantre servis için 1:1 seyreltilirse kahve yoğunluğu yaklaşık yarıya iner. Bu bir aritmetik sonuçtur; kaynaklı bir tat ölçüsü değildir.

Türkiye'den bir örnek: bir haber sitesindeki tarif, 113 g çekirdek kahveyi 907 g suyla yaklaşık 12 saat demler. Bu 124,6 g/L eder; yani yaklaşık 1:8.

Hesaplayıcıdaki üç soğuk demleme ön ayarı şunlardır:

• 1:5 (200 g/L) konsantre; servis için 1:1 seyreltilir.
• 1:8 (125 g/L) bir kaynakta konsantre için en yaygın oran; kimine göre konsantre, kimine göre içime hazır.
• 1:15 (66,7 g/L) bir kaynakta içime hazır.

Kaynaklar neden farklı söylüyor?

Kahve su oranı için tek bir resmî doğru yoktur. Kurumlar, tarif yazarları ve hesaplayıcı siteleri farklı amaçlarla yazdığı için farklı sayılar verir.

Specialty Coffee Association'ın (SCA) ev tipi demleyici standardı, test demlemesinde 1 kg suya 55 g kahve öngörür. Bu 55 g/L eder; yani 1:18,2. Standart bu oranı bir test demlemesi için tanımlar.

Bir perakende sitesi aynı standardı litre başına 55 g kahve olarak aktarır ve buna bir tolerans ekler. Aynı site kendi altın oranını litre başına yaklaşık 60 g olarak verir. Hesaplayıcı bu iki değeri filtre kahve ön ayarının alt ve üst ucu sayar: 55–60 g/L (1:18,2–1:16,7). Standardın toleransı bu aralığa katılmamıştır.

James Hoffmann'ın V60 tarifi 30 g kahveyi 500 g suyla demler. Bu 60 g/L eder (1:16,7). Aynı tarifin oran etiketi kaynaklara göre değişir. Bu yüzden etikete değil, tarifin gram değerlerine bakıp oranı kendin hesaplaman daha güvenlidir.

Hesaplayıcı siteleri de kendi genel ön ayarlarını kullanır. Bir sitenin ön ayarları şöyledir: V60 62,5 g/L (1:16), French press 66,7 g/L (1:15), AeroPress 71,4 g/L (1:14) ve moka pot 125 g/L (1:8). Bunlar tariflerdeki oranlardan biraz farklıdır. Moka pot için bir perakende sitesi ise 1:10 (100 g/L) verir. Bu yüzden moka pot ön ayarı da bir aralıktır.

Farkların bir nedeni, her kaynağın farklı bir amaçla yazılmasıdır. Bir standart test içindir, bir tarif belirli bir kahve ve ekipman içindir, bir hesaplayıcı genel bir ortalama vermeye çalışır. Bu yüzden tek doğru oran yoktur. Hesaplayıcı da çoğu yöntemde tek sayı yerine aralık gösterir.

Sık sorulan sorular